Niedźwiedź brunatny (Ursus arctos) – drapieżny ssak z rodziny niedźwiedziowatych. Osiąga od 1,5 do 3 m długości (niedźwiedź kodiak), do 1,25 m wysokości i od 130-700 kg masy ciała (wymiary zależne od podgatunku). Sierść gęsta, barwy rudej, brunatnej, czarnej lub srebrzystej. Zamieszkiwał pierwotnie całą Europę, obecnie w południowo-zachodniej Europie wytępiony (podjęta została próba reintrodukcji w Pirenejach). Występuje w niedostępnych lasach górskich, w Eurazji i Ameryce Północnej, aż do północnego Meksyku. Żywi się nasionami, owocami, grzybami, dżdżownicami, ślimakami, jajami ptaków, chętnie zjada miód; z braku produktów naturalnych może wyrządzać znaczne szkody wśród bydła i zwierzyny leśnej. Na człowieka napada tylko drażniony lub zachęcony, np. przez karmienie. Na zimę przygotowuje sobie legowisko zwane gawrą i zapada w sen zimowy, z którego od czasu do czasu może się budzić. Żyje samotnie, tylko w okresie godowym z samicą. W zimie samica rodzi zwykle 2—3 młodych, którymi opiekuje się aż do następnego miotu. Samica z młodymi bywa szczególnie niebezpieczna.

Amerykę Północną zamieszkuje podgatunek niedźwiedzia brunatnego — grizzly (U. arctos horribilis), zwany niekiedy niedźwiedziem szarym lub siwym, większy i cięższy od europejskiego, a także znacznie bardziej nieobliczalny; rzuca się na człowieka niesprowokowany. Sierść barwy siwej do czerwono-brunatnej z połyskiem srebrzystym lub złocistym, również cynamonowa.

Niedźwiedź brunatny jest chroniony na obszarze całej Polski.

Bibliografia